มีคนชมอยู่ 8 คน
หน้าหลัก ð เว็บบอร์ดð ðสมุดเยี่ยมðติดต่อเรากวยð รูปภาพ ð วันเสาร์ที่ 21 ตุลาคม 2560
    ผู้เข้าชม : 1064699 คน

       ศิลปวัฒนธรรมกวย
       วิถีชีวิตกวย
       ช้างกับกวย
       พิธีกรรมกวย
       ห้องสมุดกวย
       โครงการสร้างอุทยานการเรียนรู้กวย
       โครงการสร้างช้างเผือกที่ใหญ่ที่สุด
       วีดิทัศน์ประวัติศาสตร์และพิธีกรรมกวย/ส่วย

       โครงการสร้างอุทยานทางพระพุทธศาสนา
       เจดีย์
       พระพุทธรูป
       รูปเหมือนบุคคลสำคัญ
       สังเวชนียสถาน
       สิ่งศักดิ์สิทธิ์

       ภาษากวย(ส่วย)
       สนทนาภาษากวย
       ฟังเสียงพุทธธรรมภาษากวย
       พจนานุกรมกวย
       ภาษาบังคับช้าง

       ประวัติศาสตร์กวย
       วิถีชีวิตชาวกวย
       การศึกษาวิเคราะห์มรรควิธีแห่งโกอาน

       หลักสูตรพระพุทธศาสนา
       สื่อการสอนพระพุทธศาสนา
       แผนการสอนพระพุทธศาสนา
       กิจกรรมการเรียนการสอน
       ที่อยู่สถาบันอุดมศึกษา

       ข้าวมะลิ
       ผ้าไหม
       ผลิตภัณฑ์ OTOP กวย

       มูลนิธิกวย
       ทุนนิธิกวย
       ทุนการศึกษากวย
       มูลนิธิหลวงพ่อพระพุทธเมตตา

       วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพฯ
       มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
       วัดไทยพุทธคยา อินเดีย
       วัดไทยไวสาลี อินเดีย
       วัดไทยพุทธกตัญญูรัชคุณวิหาร อินเดีย
       จังหวัดสุรินทร์
       อำเภอสังขะ
       สถาบันการศึกษา
       หมู่บ้านในเขตตำบลขอนแตก
       วัดในเขตตำบลขอนแตก
       โรงเรียนในเขตตำบลขอนแตก
       โรงเรียนจิตรลดา

       สมาชิกเข้าระบบ
       ลืมรหัสผ่าน
       สมัครสมาชิกใหม่




เธŠเน‰เธฒเธ‡เธเธฑเธšเธเธงเธข

ควาญช้างคู่ใจ

พิธีกรรมของหมอช้างชาวกวย

******

                ชาวกวยกับเจียง (ช้าง) มีการจัดตำแหน่งหมอช้างมาแต่สมัยโบราณกาล  แบ่งออกตามระดับความสามารถจากสูงลงไปต่ำ โดยมีตำแหน่งกำลวงพืดจ๊าวเถื่อนเป็นตำแหน่งสูงสุดในกองคาราวานเดียวกัน  กล่าวคือ ชั้นที่ 1 กำลวงพืด  ชั้นที่ 2 กำลวงแกตหรือสะดำ  ชั้นที่ 3 สะเดียง  ชั้นที่ 4 จา  ซึ่งในขบวนการไปกูบเท่วะด้าหรือไปจับช้างป่านั้น  ขบวนหนึ่งจะมีกำลวงพืดเพียงคนเดียว  ส่วนสะดำ สะเดียง หรือ หมอจา จะมีกี่คนก็ได้ตามความจำเป็น  และตามจำนวนช้างที่นำไป

                หมอช้างชั้นต่ำสุด คือ จา หรือ จ่า  แท้จริงแล้วเป็นหมอใหม่  ไม่มีสิทธิพิเศษอะไร  แต่พิเศษกว่า มะ  ตรงที่มีสิทธิ์ขึ้นคอช้างได้  มีหน้าที่ไม่ต่างจาก มะ  เพราะจะต้องคอยดูแลช้างต่อและทำงานอื่น ๆ ที่ไม่ขัดต่อกฎขะลำของผีปะกำ  ซึ่งการได้มาซึ่งตำแหน่งนี้ไม่ได้วัดจากความสามารถ  แต่มาจากการให้โอกาสของครูบาใหญ่  หรือได้ตำแหน่งเพื่อเป็นตัวเพิ่มผลประโยชน์ในการไปจับช้างในครั้งนั้น  (กรณีมีช้างต่อหลายเชือก  ขาดคนนั่งคอช้าง  ก็สามารถจัดพิธี ปะชิ ให้แก่ มะ เลื่อนเป็น จา ได้  เนื่องจากกฎเกณฑ์ของผีปะกำห้ามคนธรรมดาหรือมะขึ้นคอช้างต่อเป็นอันขาด)  ถือเป็นพิธีกรรมสร้างหมอช้างใหม่  เป็นการเพิ่มกำลังคนและเพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการเปลี่ยนตัวคนนั่งคอช้างต่อ 

                การปะชิ ก็จะมีพิธีกรรม  โดย กำลวงพืดปะชิญัย เป็นผู้สวดคาถาตลอดกระบวนการครั้นเสร็จพิธีจะนับเป็นหมอช้างระดับจา  ในกระบวนการทั้งหมดของการปะชินั้น  จะมีพิธีกรรมย่อยๆหลายพิธีมาประกอบกันการปะชิ เช่น ผู้เข้าพิธีอาจจะต้องทำพิธีปะสะก่อน  เพื่อทำตนเองให้บริสุทธิ์  หรือการขอขมาลาโทษที่เคยทำสิ่งที่ไม่ดีมาก่อนในอดีต  เมื่อปะชิหมอช้างใหม่แล้วก็จะให้คนทำหน้าที่สื่อข่าวเรียกว่า อคมานี ไปบอกทางบ้านของหมอใหม่ ว่าให้เตรียมตัวเข้ารับการปะชิแย้ะก๊กห่อในวันรุ่งขึ้น   ซึ่งพิธีแย้ะก๊กกระทำเพื่อเป้าหมายการเพิ่มกำลังช้างต่อ นอกจากนี้ยังมีพิธี จาร็องมอ เป็นสาขาหนึ่งของการปะชิ  โดยอาจจะนัดชุมนุมกันเพื่อทำพิธีเข้าปะกำช้างป่าที่คล้องได้ในแต่ละวัน ณ จู๊ดกำวงหรือที่พัก เอทำให้ช้างป่าเป็นช้างบ้านพร้อมกับเลื่อนตำแหน่งหมอช้าง เป็นต้น  ดังที่กล่าวมาแล้วว่า  การปะชิหมอช้างนั้น มีพิธีย่อยหลายพิธีที่เป็นองค์ประกอบของการปะชิ  ซึ่งขึ้นอยู่สถานการณ์การปะชิ  เท่าที่สืบค้นได้พบว่า การปะชิมักกระทำในใน 3 สถานที่คือ

               1. การปะชิเลื่อนตำแหน่งมะให้เป็นหมอช้าง(ไม่มีสถานการณ์อื่นใดมาบังคับ) จะกระทำบริเวณหมู่บ้าน

                2. การปะชิเพื่อเพิ่มกำลังช้างต่อด้วยสถานการณ์บังคับ  กล่าวคือ เวลาออกป่ากูบเท่วะด้า(หรืออกจับช้างป่านั้น) หมอช้างมีช้างต่อเป็นจำนวนมาก  แต่ขาดคนนั่งคอช้าง  และมีความต้องการจับช้างให้ได้จำนวนมาก  จึงทำการปะชิมะให้เป็นหมอจา  โดยจะกระทำพิธีที่จู๊ดกำลวงหรือที่พัก ณ กลางป่า

                3. การปะชิเพื่อเลื่อนตำแหน่งหมอให้สูงขึ้น มักจะทำการปะชิโดยได้ช้างป่ามาแล้ว และทำการพักช้างป่า เพื่อฝึกให้เป็นช้างบ้านในขณะอยู่กลางป่า โดยครูบาใหญ่ได้ประเมินความสามารถของหมอช้างแล้ว จึงอาจทำพิธีเพื่อเลื่อนตำแหน่ง เช่น จากหมอจาเป็นสะเดียง  หรือจากสะเดียงเป็นสะดำ เป็นต้นซึ่งจะเรียกพิธีนี้ว่า จาร็องมอ  

                ขั้นตอนการปะชิหมอช้างนั้นจะประกอบด้วยหลายขั้นตอนด้วยกัน ได้แก่

                ขั้นตอนที่ 1  ผู้จะเข้าพิธีต้องไปขอร้องครูบาใหญ่ให้จัดทำพิธีขึ้น  ครูบาใหญ่จะคัดเลือกผู้ช่วยในการประกอบพิธี  ซึ่งต้องมีตำแหน่งตั้งแต่สะดำขึ้นไป และต้องเป็นหมอบริสุทธิ์(รักษาขะลำและมีคุณธรรมจริยธรรม) ซึ่งอาจเลือกมาทำพิธีได้ถึง 4 คน (อาจอนุโลมได้ตามสถานการณ์)

                ขั้นตอนที่ 2 เป็นการบอกศาลปะกำประจำสายตระกูล

                ขั้นตอนที่ 3 การเดินทางไปที่พัก (จังรมย์)

                ขั้นตอนที่ 4 การทำปะสะ

                ขั้นตอนที่ 5 การขออนุญาตเข้าพิธีปะชิ

                ขั้นตอนที่ 6 ผู้เข้าพิธีคารวะ

                ขั้นตอนที่ 7 การแต่งตัวให้หมอใหม่

                ขั้นตอนที่ 8 หามไม้คันจาม

                ขั้นตอนที่ 9 เตรียมขึ้นกกสะลา (ขึ้นต้นไม้)

                ขั้นตอนที่ 10 เรียกหาและนำช้างต่อเข้าพิธี

                ขั้นตอนที่ 11 นำช้างต่อหรือช้างสมมติเข้าบริเวณพิธี

                ขั้นตอนที่ 12 การคล้องช้างสมมติ

               เมื่อทุกคนผูกข้อมือหมอใหม่แล้ว  หมอใหม่กราบครูบาใหญ่และผู้ช่วยครูในพิธีเป็นอันเสร็จพิธี  ทุกคนที่มาดูร่วมพิธีก็เป็นสักขีพยานว่าได้เกิดหมอใหม่ขึ้นมาแล้ว 1 คน (คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ, 2544 : หน้า 79-80)

 

 

 

 

*********


       สุดยอดพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ “ปะชิหมอช้าง” ของหมอช้างรุ่นเก่าอายุ 90 ปี สู่หมอช้างรุ่นใหม่ เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2560 วันช้างไทย ที่สำนักสงฆ์วัดป่าอาเจียง บ้านหนองบัว ต.กระโพ อ.ท่าตูม จ.สุรินทร์ โดยพระสมุห์หาญ ปัญญาธโร เจ้าอาวาส และมีคุณตาบุญมา แสนดี อายุ 90 ปี ซึ่งเป็นหมอช้าง ที่มีอายุมากที่สุด ที่เป็นหมอช้าง คนคล้องช้าง ที่มีอายุยืนที่สุดของจังหวัดสุรินทร์ที่ยังเหลืออยู่ในปัจจุบัน ได้นำบรรดาหมอช้างรุ่นเก่า ที่มีอายุ 70 ปี ขึ้นไป ประกอบพิธี "ปะชิหมอช้าง" หรือ แต่งตั้งหมอช้างรุ่นใหม่ สืบทอดวิชาคล้องช้าง ควบคุมช้าง และการเลี้ยงช้าง ทุกคนจะนุ่งห่ม ผ้าไหม คล้องตัวด้วยผ้าขาวม้าไหม ประดับด้วยเครื่องเงิน นำเครื่องเซ่นไหว้ ไก่ต้ม ข้าวสุก กล้วย น้ำหวาน น้ำดื่ม พร้อมทั้งเชือกปะกำช้าง หรือ เชือกคล้องช้าง ที่ทำมาจากหนังควาย และตะขอควบคุมช้าง สิ่งของจำเป็นในการคล้องช้าง นำเข้าประกอบพิธีปะชิหมอช้าง จะมีควาญช้างที่เป็นผู้ชาย มีช้างเป็นของตนเองและเลี้ยงช้างมาเป็นเวลา ถึงเวลาที่จะเลื่อนชั้นขึ้นมาเป็นหมอช้าง สืบทอดวิชาคล้องช้าง ควบคุมช้าง เลี้ยงช้าง ทดแทนกับหมอช้างรุ่นปู่ รุ่นตา ที่มีอายุมากแล้ว คุณตาบุญมา แสนดี เป็นประธานนำประกอบพิธีปะชิหมอช้างให้กับหมอช้างรุ่นใหม่ ซึ่งมีหมอช้างอีก 6 คน ได้เป็นผู้ร่วมประกอบพิธี มีการขอขมา บูชา เจ้าที่ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำตัวช้างและเชือกปะกำช้าง และร่วมกันบริกรรมอาคา ลงที่ตัวหมอช้างรุ่นใหม่ พร้อมทั้งให้หมอช้างรุ่นใหม่ ขึ้นไปควบคุมช้างบนหลังช้างถือปะกำคล้องช้าง ควบคุมช้าง และให้ช้างเดินรอบสถานที่ประกอบพิธี 3 รอบ และลงจากหลังช้างเป็นอันเสร็จพิธี คุณตาบุญมา แสนดี หมอช้างรุ่นเก่า อายุ 90 ปี บอกว่า วันนี้มีควาญช้างที่เป็นคนหนุ่มที่มีช้างเป็นของตนเอง เลี้ยงช้างมานาน มาขอให้ตนประกอบพิธีปะชิหมอช้างให้จำนวน 3 คน ก็ทำให้เขา เพราะตัวเองอายุมากแล้ว 90 ปีเต็ม ให้คนรุ่นใหม่ได้สืบทอดวิชา และพิธีปะชิหมอช้างต่อไป
       ทำบุญเลี้ยงพระประจำหมู่บ้าน
       รวมงานชุมนุมแซมซาย

       ร.ร. พระปริยัติธรรมวัดโพธาราม เตรียมรับการประเมินคุณภาพภายนอก (สมศ)
       ทำบุญแจกผ้าห่มและเกลือแก่ผู้ยากไร้ที่อินเดีย (ทำบุญแจกของอินเดีย)
       ขอเชิญร่วมทำบุญฉลองพระครูประภัทรจริยาภรณ์ วัดศรีบูรพาราม จ.สุรินทร์
       วัดไทยพุทธคยา อินเดีย วางศิลาฤกษ์อาคารพระธรรมทูตสายประเทศอินเดีย
       เชิญร่วมทำบุญทอดเทียน ๙ วัด ประจำปี ๒๕๕๓
       ขอเชิญศิษย์เก่าโรงเรียนหนองโสนวิทยาทุกคน ร่วมทอดผ้าป่าสามัคคี
       ขอเชิญร่วมปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ บ้านอาวอก เสาร์ที่ 8 สิงหาคม 2552
       นักศึกษาชาวอเมริกาเดินบิณฑบาตออกหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์

       ทำบุญโครงการสร้างอุทยานการเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมกวย
       ทำบุญโครงการสร้างช้างเผือกที่ใหญ่ที่สุด
       ทำบุญโครงการสร้างสังเวชนียสถาน ๔ ตำบล อินเดีย
       ขอเชิญร่วมบริจาคสมทบทุนการตั้งมูลนิธิกวย
       นักศึกษามหาวิทยาลัยอัสสัมชันทำกิจกรรมความดี
       อนุโมทนาบุญผู้ร่วมสร้างสำนักวิปัสสนากรรมฐาน


       สุดยอดพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ “ปะชิหมอช้าง” ของหมอช้างรุ่นเก่าอายุ 90 ปี สู่หมอช้างรุ่นใหม่ เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2560 วันช้างไทย ที่สำนักสงฆ์วัดป่าอาเจียง บ้านหนองบัว ต.กระโพ อ.ท่าตูม จ.สุรินทร์ โดยพระสมุห์หาญ ปัญญาธโร เจ้าอาวาส และมีคุณตาบุญมา แสนดี อายุ 90 ปี ซึ่งเป็นหมอช้าง ที่มีอายุมากที่สุด ที่เป็นหมอช้าง คนคล้องช้าง ที่มีอายุยืนที่สุดของจังหวัดสุรินทร์ที่ยังเหลืออยู่ในปัจจุบัน ได้นำบรรดาหมอช้างรุ่นเก่า ที่มีอายุ 70 ปี ขึ้นไป ประกอบพิธี "ปะชิหมอช้าง" หรือ แต่งตั้งหมอช้างรุ่นใหม่ สืบทอดวิชาคล้องช้าง ควบคุมช้าง และการเลี้ยงช้าง ทุกคนจะนุ่งห่ม ผ้าไหม คล้องตัวด้วยผ้าขาวม้าไหม ประดับด้วยเครื่องเงิน นำเครื่องเซ่นไหว้ ไก่ต้ม ข้าวสุก กล้วย น้ำหวาน น้ำดื่ม พร้อมทั้งเชือกปะกำช้าง หรือ เชือกคล้องช้าง ที่ทำมาจากหนังควาย และตะขอควบคุมช้าง สิ่งของจำเป็นในการคล้องช้าง นำเข้าประกอบพิธีปะชิหมอช้าง จะมีควาญช้างที่เป็นผู้ชาย มีช้างเป็นของตนเองและเลี้ยงช้างมาเป็นเวลา ถึงเวลาที่จะเลื่อนชั้นขึ้นมาเป็นหมอช้าง สืบทอดวิชาคล้องช้าง ควบคุมช้าง เลี้ยงช้าง ทดแทนกับหมอช้างรุ่นปู่ รุ่นตา ที่มีอายุมากแล้ว คุณตาบุญมา แสนดี เป็นประธานนำประกอบพิธีปะชิหมอช้างให้กับหมอช้างรุ่นใหม่ ซึ่งมีหมอช้างอีก 6 คน ได้เป็นผู้ร่วมประกอบพิธี มีการขอขมา บูชา เจ้าที่ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำตัวช้างและเชือกปะกำช้าง และร่วมกันบริกรรมอาคา ลงที่ตัวหมอช้างรุ่นใหม่ พร้อมทั้งให้หมอช้างรุ่นใหม่ ขึ้นไปควบคุมช้างบนหลังช้างถือปะกำคล้องช้าง ควบคุมช้าง และให้ช้างเดินรอบสถานที่ประกอบพิธี 3 รอบ และลงจากหลังช้างเป็นอันเสร็จพิธี คุณตาบุญมา แสนดี หมอช้างรุ่นเก่า อายุ 90 ปี บอกว่า วันนี้มีควาญช้างที่เป็นคนหนุ่มที่มีช้างเป็นของตนเอง เลี้ยงช้างมานาน มาขอให้ตนประกอบพิธีปะชิหมอช้างให้จำนวน 3 คน ก็ทำให้เขา เพราะตัวเองอายุมากแล้ว 90 ปีเต็ม ให้คนรุ่นใหม่ได้สืบทอดวิชา และพิธีปะชิหมอช้างต่อไป
       ทำบุญเลี้ยงพระประจำหมู่บ้าน
       รวมงานชุมนุมแซมซาย

       ร.ร. พระปริยัติธรรมวัดโพธาราม เตรียมรับการประเมินคุณภาพภายนอก (สมศ)
       ทำบุญแจกผ้าห่มและเกลือแก่ผู้ยากไร้ที่อินเดีย (ทำบุญแจกของอินเดีย)
       ขอเชิญร่วมทำบุญฉลองพระครูประภัทรจริยาภรณ์ วัดศรีบูรพาราม จ.สุรินทร์
       วัดไทยพุทธคยา อินเดีย วางศิลาฤกษ์อาคารพระธรรมทูตสายประเทศอินเดีย
       เชิญร่วมทำบุญทอดเทียน ๙ วัด ประจำปี ๒๕๕๓
       ขอเชิญศิษย์เก่าโรงเรียนหนองโสนวิทยาทุกคน ร่วมทอดผ้าป่าสามัคคี
       ขอเชิญร่วมปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ บ้านอาวอก เสาร์ที่ 8 สิงหาคม 2552
       นักศึกษาชาวอเมริกาเดินบิณฑบาตออกหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์

       ทำบุญโครงการสร้างอุทยานการเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมกวย
       ทำบุญโครงการสร้างช้างเผือกที่ใหญ่ที่สุด
       ทำบุญโครงการสร้างสังเวชนียสถาน ๔ ตำบล อินเดีย
       ขอเชิญร่วมบริจาคสมทบทุนการตั้งมูลนิธิกวย
       นักศึกษามหาวิทยาลัยอัสสัมชันทำกิจกรรมความดี
       อนุโมทนาบุญผู้ร่วมสร้างสำนักวิปัสสนากรรมฐาน


 

   

       ประวัติครูอาจารย์
       บรรพบุรุษกวย
       ประวัติศาสตร์กวย


       โครงการจัดสร้างสำนักวิปัสสนากรรมฐาน
       หลักปฏิบัติ
       กิจกรรมการปฏิบัติ
       ระเบียบการปฏิบัติ
       ติดต่อเข้าปฏิบัติ
       แผนที่การเดินทาง


       สังเวชนียสถาน
       ลุมพินี
       ราชคฤห์
       นาลันทา
       พุทธคยา
       สารนาถ
       ไวสาลี
       สังกัสสะ
       สาวัตถี
       กุสินารา
       อชันตา
       แอลโลร่า
       ประวัติเจดีย์พุทธคยา อินเดีย
       ประวัติต้นพระศรีมหาโพธิ อินเดีย*
       ประวัติพระปางปฐมเทศนา สารนาถ
       ประวัติหลวงพ่อพระพุทธเมตตา อินเดีย
       ประวัติหลวงพ่อองค์ดำ นาลันทา อินเดีย


       พุทธคยา ดงคสิริ ราชคฤห์ นาลันทา
       สังเวชนียสถาน ๔ ตำบล
       สังเวชนียสถาน และถ้ำอชันตา แอลโรล่า
       สังเวชนียสถาน และทัชมาฮาล
       แนะนำไหว้พระอินเดีย - ตามรอยบาทพระศาสดา


       เช่าบูชาหลวงพ่อพระพุทธเมตตา อินเดีย
       เช่าบูชาพระปางปฐมเทศนา สารนาถ หินดำแท้ อินเดีย
       เช่าบูชาหลวงพ่อองค์ดำ นาลันทาแท้ อินเดีย
       ขอเชิญร่วมทำบุญสร้างโรงพยาบาลภูริปาโล อินเดีย
       เช่าบูชากุมารน้อย หรือเบบี้บุดด้า Baby Buddha
       เช่าบูชาพระปางปรินิพพาน กุสินารา
       เช่าบูชาเจดีย์พุทธคยา อินเดีย
       เช่าบูชาล็อคเก็ตพระพุทธเมตตา ล็อคเก็ตอินเดีย


       แขวงจำปาศักดิ์ ประเทศลาว
       ทางตอนเหนือ ประเทศกัมพูชา
       จังหวัดสุรินทร์
       จังหวัดศรีสะเกษ
       จังหวัดบุรีรัมย์
       จังหวัดอุบลราชธานี
       จังหวัดสุพรรณบุรี
       จังหวัดสระแก้ว


       ข่าวสด
       มติชน
       สยามรัฐ
       คมชัดลึก
       เดลินิวส์
       ไทยรัฐ


ศูนย์กลางการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมกวย (ส่วย)
วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ คณะสลัก ๓ ถนนหน้าพระธาตุ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
โทร/โทรสาร. ๐๒-๒๒๑-๘๘๙๑, ๐๒-๒๒๓-๖๓๕๒, ๐๘๑-๗๒๑-๕๒๔๑
© COPYRIGHT 2008 ALL RIGHTS RESERVED WWW.KUAY.ORG